محمود الشهابي الخراساني
13
ادوار فقه ( فارسي )
قسم چهارم ( احكام و سياسات ) را دوازده كتابست بدين قرار : 1 - كتاب صيد و ذباحه . 2 » اطعمه و اشربه . 3 » غصب . 4 » شفعه . 5 » احياء موات . 6 » لقطه . 7 » فرائض . 8 » قضاء . 9 » شهادات 10 » حدود و تعزيرات . 11 » قصاص . 12 » ديات . مناسب مىدانم مطلبى را كه به نظر اين جانب مىرسد و در جائى نديدهام و چنان پندارم كه در يكى از نوشته هايم آورده باشم در همين موضع ياد آور گردم : ترتيب و تنظيم مطالب اساسى علوم بيشتر بعنوان « ابواب » و « فصول » و عناوينى از اين قبيل ، متداول و معمولست ليكن فقه در علوم اسلامى نقلى و منطق در علوم يونانى عقلى از اين وضع معمول ، به وضعى ديگر در آمده يعنى مطالب مهم و اساسى هر يك از اين دو علم تحت عنوان « كتاب » به رشتهء تأليف و تنظيم در آمده است . سبب دگرگون شدن وضع اين دو علم ، در اين موضوع به نظر نويسندهء اين اوراق امريست مشابه ميان اين دو علم و خلاصهء آن اينست كه منطق در يونان وقتى صورت علم به خود گرفته و مطالب اصلى آن در تأليفى واحد انتظام يافته كه از پيش همان مطالب بطور انفراد مورد توجه و بحث و نظر مىبوده و شايد رساله ها و كتب براى تحقيق و تنقيح يكان يكان پرداخته شده في المثل موضوع « جدل » يا « مغالطه »